STREFA PACJENTA

1. Charakterystyka i cel diety
   • Dieta oparta na zasadach racjonalnego żywienia powinna w pełni pokrywać zapotrzebowanie zdrowej dorosłej osoby na wszystkie składniki pokarmowe niezbędne do prawidłowego funkcjonowania.
2. Zastosowanie diety
   • Zdrowi dorośli oraz osoby dorosłe nie wymagające leczenia dietetycznego.
3. Rozkład posiłków, nawodnienie
   • 4 – 5 posiłków w ciągu dnia, śniadanie do godziny od wstania, ostatni posiłek min. 2 godziny przed snem.
   • Należy spożywać minimum 1,5 litra wody dziennie. Zalecane: woda, herbata bez cukru, herbaty ziołowe lub owocowe bez cukru, kawa bez cukru, soki warzywne lub w mniejszych ilościach owocowe.
4. Zalecenia żywieniowe
   • W celu zapewnienia organizmowi wszystkich niezbędnych składników do funkcjonowania należy spożywać produkty ze wszystkich grup: produkty zbożowe, warzywa i owoce, mleko i jego przetwory, produkty dostarczające pełnowartościowe białko oraz tłuszcze. Posiłki powinny być urozmaicone pod względem koloru, konsystencji, smaku oraz sposobu przyrządzania. 10-15% energii powinno pochodzić z białka, 20-30% z tłuszczu i 45-65% z węglowodanów.
   • Na poniższej grafice przedstawiono najnowsze zalecenia zdrowego żywienia opracowane przez Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.
     
     
     Źródło: Kliknij tutaj
5. Obróbka termiczna
   • Gotowanie i gotowanie na parze, duszenie, pieczenie w rękawie, pergaminie lub naczyniu żaroodpornym, sporadycznie smażenie w niewielkiej ilości tłuszczu.

Dobór produktów znajduje się w pliku PDF: Kliknij tutaj

Piśmiennictwo:

1. Ciborowska H., Rudnicka A. Dietetyka Żywienie zdrowego i chorego człowieka, wyd. 4, PZWL Wydawnictwo Lekarskie 2019, 222-227.
2. Jarosz M., Rychlik E., Stoś K., Charzewska J. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, NIZP PZH, Warszawa 2020, 26-47.
3. Talerz zdrowego żywienia - link: Kliknij tutaj, dostęp: 08.10.2021.

Opracowała dietetyk mgr Sandra Czechowska wraz z Zespołem Dietetyków USK1 PUM

1. Charakterystyka i cel diety
   • W diecie należy ograniczyć spożycia cukrów prostych oraz wprowadzać do codziennego jadłospisu produktów bogatych w węglowodany złożone np. zboża pełnoziarniste tj. kasze, ciemne pieczywo, makaron razowy itd.
   • Celem diety jest utrzymanie właściwego stężenia glukozy i insuliny we krwi.
2. Zastosowanie diety
   • Dieta zalecana dla pacjentów z hiperinsulinizmem, insulinoopornością, stanem przedcukrzycowym lub cukrzycą typu 2
3. Rozkład posiłków, nawodnienie
   • 4-5 posiłków w ciągu dnia o ograniczonej objętości. Posiłki powinny być spożywane regularnie co 3-4 godziny. Śniadanie powinno być zjedzone do godziny od wstania, kolacja około 3 godziny przed snem. Nie należy robić krótkich przerw między posiłkami (poniżej 3h) lub podjadać.
4. Nawodnienie podstawą są płyny obojętne - woda mineralna, herbata, kawa bez cukru. Należy wykluczyć spożycie słodzonych napojów (soków, nektarów, napojów słodzonych, niegazowanych i gazowanych, wody z sokiem, wody smakowej, kakao, kawy 3 w 1 itd.)
5. Zalecenia żywieniowe
   • Węglowodany
     • rodzaj spożywanych węglowodanów ma szczególne znaczenie. Należy znacznie ograniczyć cukry proste. Zaliczamy tu cukier biały, brązowy, słodycze, ciasta, słodzone przetwory owocowe (dżemy, powidła, marmolady) oraz miód. Wykluczyć należy zboża oczyszczone (jasne pieczywo, ryż biały, słodkie płatki) i zastąpić je zbożami pełnoziarnistymi.
     • Podstawę jadłospisu powinny stanowić węglowodany złożone:
       • ciemne pieczywo z mąki z pełnego przemiału np. razowe
       • chleb i bułki graham
       • płatki owsiane górskie
       • grube kasze (gryczana, jęczmienna, pęczak, owsiana, orkiszowa)
       • ryż brązowy
       • makarony przygotowane al dente i razowe
       • ziemniaki ugotowane dzień wcześniej, schłodzone w lodówce i ogrzane następnego dnia
   • Białko
     • należy ograniczyć spożycie pełnotłustego nabiału (śmietany, serów żółtych, pleśniowych itd.), zastąpić je należy chudym nabiałem. Należy wybierać chude mięso drobiowe, od czasu do czasu wołowe i wieprzowe. Ograniczyć spożycie kiełbas, pasztetów, parówek, kabanosów itd.
   • Tłuszcze
     • Wskazane są tłuszcze roślinne np. oleje czy oliwa, a także orzechy, pestki, nasiona (niesolone) jako dodatek do potraw. Należy ograniczyć spożycie tłuszczy zwierzęcych: masła, smalcu oraz tłuszczy utwardzonych.
6. Obróbka termiczna
   • Zaleca się ograniczenie spożycia produktów smażonych. Zalecana obróbka termiczna to gotowanie, pieczenie, duszenie, grillowanie na patelni bez tłuszczu.

Dobór produktów znajduje się w pliku PDF: Kliknij tutaj

Piśmiennictwo:

1. Atkinson F.S., Foster-Powell K., Brand-Miller J.C.: International Tables of Glycemic Index and Glycemic Load Values: 2008. Diabetes Care 2008;31(12): 2281–2283.
2. Indeks glikemiczny - link: Kliknij tutaj

Opracowała dietetyk dr n. med. i n. o zdr. Nina Konecka wraz z Zespołem Dietetyków USK1 PUM

1. Charakterystyka i cel diety
   • Dieta łatwostrawna, bogatobiałkowa z ograniczeniem tłuszczu, błonnika i produktów wzdymających.Celem modyfikacji żywieniowych jest odciążenie przewodu pokarmowego w okresie rekonwalescencji oraz ograniczenie objawów ze strony przewodu pokarmowego.
2. Zastosowanie diety
   • Dieta zalecana dla osób po operacjach w obrębie układu trawiennego, tj. resekcja pęcherzyka żółciowego, wyrostka robaczkowego, przepukliny, żołądka, jelit (z/bez wyłonienia stomii), hemoroidów.
3. Rozkład posiłków, nawodnienie
   • 5 posiłków w ciągu dnia o ograniczonej objętości, spożywane o regularnych porach, co 2,5-3,5 h. Po gastrektomii zalecane jest spożycie 8-10 posiłków w ciągu dnia.
   • Należy spożywać minimum 1,5 litra wody dziennie. Zalecane: woda, rumianek, napar z siemienia lnianego, kompot, przy biegunkach kisiel z suszonych jagód. Niezalecane: alkohol, napoje gazowane, kawa, mięta i kwaśne soki (cytrusowe, pomidorowy). Po gastrektomii nie należy pić przy posiłku.
4. Zalecenia żywieniowe
   • W początkowym etapie należ zwiększyć spożycie produktów białkowych. W przypadku występowania biegunek należy ograniczyć produkty mleczne.
   • Należy ograniczyć spożycie tłuszczu. Tłuszcze roślinne warto dodawać w niewielkich ilościach do gotowej potrawy.
   • W początkowym etapie należy wybierać produkty zbożowe o niskiej zawartości błonnika (za wyjątkiem operacji hemoroidów).
   • Wyeliminuj wzdymające warzywa i owoce. Warto dbać o podaż błonnika rozpuszczalnego.
   • W początkowym okresie lub w zmożonych dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego pozytywnie wpływają produkty płynne, przecierane.
5. Odpoczywaj po posiłkach
   • Czas stosowania opisanych modyfikacji żywieniowych: cholecystektomia (1-3 miesiące), apendektomia (2-3 tygodnie), operacje przepuklin z naruszeniem ściany jelita (2-3 tygodnie), resekcja jelit z zespoleniem (2-3 tygodnie). Po tym czasie należy dietę stopniowo rozszerzać w kierunku zasad racjonalnego żywienia obserwując dolegliwości oraz zwracając szczególną uwagę przy wprowadzaniu produktów ciężkostrawnych.
6. Obróbka termiczna
   • Zalecana obróbka termiczna to gotowanie, pieczenie w naczyniu żaroodpornym oraz duszenie bez obsmażania. Wyeliminuj produkty smażone, wędzone, ostre i marynowane.

Dobór produktów znajduje się w pliku PDF: Kliknij tutaj

Piśmiennictwo: 

1. Ostrowska L, Orywal K., Stefańska E.: Diagnostyka laboratoryjna w dietetyce. Wyd. PZWL, Warszawa 2018, ISBN 978-83-200-5584-9
2. Ciborowska H.: Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wyd. PZWL, Warszawa 2014, ISBN 978-83-200-4867-4
3. „Co mogę jeść po usunięciu woreczka żółciowego?” - link: Kliknij tutaj (dostęp lis. 16, 2021).
4. Poniewierka E.: Dietetyka Kliniczna. Wyd. 1, Wrocław 2016, ISBN 978-83-7055-559-7

Opracowała dr n. zdr. Tamara Pańka wraz z Zespołem Dietetyków USK1 PUM

• 2024.12.23-05.01.2025
• 2025.01.06-19
• 2025.01.20-02.02
• 2025.02.03-16
• 2025.02.17-03.02
• 2025.03.03-16
• 2025.03.17-30
• 2025.03.31-13.04
• 2025.04.14-27
• 2025.04.28-11.05
• 2025.05.12-25
• 2025.05.26-06.08
• 2025.06.09-22
• 2025.06.23-06.07
• 2025.07.07-20
• 2025.07.21-03.08
• 2025.08.04-17
• 2025.08.18-31
• 2025.09.01-14
• 2025.09.15-28
• 2025.09.29-12.10
• 2025.10.13-26
• 2025.10.27-09.11
• 2025.11.10-23
• 2025.11.24-07.12
• 2025.12.08-21
• 2025.12.22-04.01.2026
• 2026.01.05-18
• 2026.01.19-01.02
• 2026.02.02-15
• 2026.02.16-01.03
• 2026.03.02-15